Historia

10. grudnia 1957 roku uruchomiona została komunikacja miejska w Świdnicy.

 

        Pierwszymi miejskimi autobusami w Świdnicy były pojazdy typu Star-52.  Otrzymały one numery taborowe 1 i 2, obsługując jedyną wtedy linię miejską nr 1 na trasie : LEŚNA, Hanki Sawickiej (obecnie Wałbrzyska), al. Niepodległości, Westerplatte, STRZELIŃSKA (Fabryka Wagonów) i z powrotem przez ul. Wrocławską, pl. Lenina (obecnie pl. Św. Małgorzaty) do ul. Leśnej. Linia liczyła 14 km.

          Latem 1958 roku sprowadzono trzy autobusy typu SAN-H01B, wycofując tym samym autobusy marki Star-52. Wówczas z trasy linii nr 1 utworzono dwie oddzielne, obsługiwane przez trzy autobusy. Pierwsza zajezdnia autobusowa zlokalizowana była przy ulicy Wrocławskiej, tam gdzie obecnie mieści się Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji. Jesienią 1958 r. zajezdnię przeniesiono na al. Niepodległości w miejsce obecnej siedziby Straży Pożarnej. Komunikacja miejska w Świdnicy od samego początku funkcjonowania przyporządkowana była Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej nr 2. W 1959 roku sprowadzono kolejnych pięć autobusów typu SAN-H01B i uruchomiono linię nr 3 na trasie : SŁOTWINA – KRASZOWICE oraz linię nr 4 na trasie : PL. LENINA (obecnie pl. Św. Małgorzaty) – PSZENNO. Natomiast rok później zadebiutowała linia nr 5 na trasie ZWAP przy ul. GDYŃSKIEJ – OKRĘŻNA. Przeniesiono również zajezdnię z al. Niepodległości na ulicę Westerplatte w miejsce byłej siedziby bazy Pogotowia Ratunkowego.

          Przez pierwsze 10-lecie Komunikacja Miejska w Świdnicy systematycznie rozwijała zakres świadczonych usług. W 1968 roku istniało już 8 linii. Na stan 25 autobusów wysyłano do ruchu średnio 18 pojazdów. W roku zamykającym pierwsze 10-lecie wykonano 950 tys. wozokilometrów, przewożąc 4,3 mln. pasażerów. Omawiając pionierski okres działalności komunikacji w naszym mieście należy wspomnieć o warunkach, w jakich wówczas pracowano. Zajezdnia przy al. Niepodległości nie posiadała odpowiedniego zaplecza technicznego. Większość napraw dokonywano bezpośrednio na placu. Dopiero w zajezdni przy ulicy Westerplatte uruchomiono dwa kanały naprawcze. Również w pierwszych latach autobusy nie były ogrzewane, co kierowcom i konduktorom utrudniało pracę zwłaszcza zimą. Nieodłącznym rekwizytem ówczesnego kierowcy w okresie zimy był woreczek z solą, którą smarowano zamarzające szyby. Kierowca sam naprawiał autobus zarówno na trasie, jak i w zajezdni. Łącznie z wymianą kół. W 1969 roku zajezdnia została przeniesiona do nowej siedziby przy ul. Mleczna Droga, gdzie w tym samym roku została oddana do użytku stacja paliw.

          Pierwsza połowa lat siedemdziesiątych, to systematyczny wzrost ilości taboru autobusowego. Pozwoliło to na uruchomienie nowych linii komunikacyjnych oraz poprawę warunków pracy i podróży. W okresie tym nastąpiła generalna zmiana tras komunikacyjnych. Rozbudowujące się Osiedle Młodych spowodowało zasadnicze zmiany w komunikacji z miastem. Uruchomiono wówczas nowe linie, kierując autobusy z nowo powstałego wtedy Osiedla poprzez ul. Esperantystów i Łukasińskiego. Omijano w ten sposób kłopotliwą ze względu na bardzo często zamykany przejazd kolejowy ulicę Komunardów. Nowy przebieg linii wyraźnie poprawił regularność kursowania autobusów. Lata siedemdziesiąte przyniosły również zmiany w strukturze administracyjnej kraju, co spowodowało rozszerzenie strefy działalności komunikacji miejskiej. Autobusy wyjechały wówczas poza miasto, mając za zadanie obsługę okolicznych wsi. Na przełomie 1971/72 roku zrezygnowano z obsługi konduktorskiej. Najpierw na liniach miejskich, a w drugiej kolejności na liniach pozamiejskich. W 1974 roku Zakład w Świdnicy przejął komunikację miejską w Świebodzicach wraz z sześcioma autobusami i częścią pracowników. Uruchomiono wówczas linię łączącą te dwa miasta.

 

WPK Wałbrzych, oddział Świdnica

 

          W 1976 r. Zakład Komunikacji Miejskiej wydzielono ze Świdnickiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i włączono do nowo powstałego Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Wałbrzychu, początkowo jako zakład nr 3, a od 1979 roku jako oddział. Autobusy oznaczano numerami taborowymi z zakresu S-602 – S-800. Zdecydowaną większość autobusów kursujących stanowiły pojazdy typu SAN-H100B (S-602 – S-646). Jednakże jeszcze w grudniu 1975 r. pojawiły się również pierwsze Autosany H9-35 (S-647 – S-652). Na przełomie 1979/80 roku Oddział Świdnicki WPK Wałbrzych obejmował swoim zasięgiem 35 miejscowości w tym miasta: Świdnica i Świebodzice (później również Jaworzyna Śląska), co dawało liczbę mieszkańców powyżej 100 tysięcy. Ogólna długość linii autobusowych wynosiła 214 km, w tym linii pozamiejskich – 120 km. Teren miasta Świdnicy obsługiwało 7 linii miejskich i 7 podmiejskich, zaś Świebodzic – 4. W tym czasie stan taboru wynosił średnio 56 autobusów. Do obsługi tras eksploatowano średnio 42 jednostki, co dawało wskaźnik wykorzystania taboru w wysokości 75%. Na początku 1980 roku po raz pierwszy na ulice miasta wyjechały dwa autobusy marki Jelcz PR110U na licencji francuskiego Berlieta o numerach taborowych S-689 i S-690. Stale zwiększające się potrzeby miasta Świdnicy w zakresie komunikacji, związane z rozbudową istniejących i budową nowych osiedli mieszkaniowych, wymagało posiadania coraz większej ilości taboru. W tym zakresie napotykano na poważne trudności związane z bazą, gdyż w stosunku do projektowanej w 1969 roku mocy przewozowej zaplecza, miała ona dwukrotnie za małą powierzchnię obsługowo-naprawczą. W styczniu 1984 roku na świdnickich ulicach pojawiły się pierwsze autobusy przegubowe marki Ikarus 280 (S-737 – S-740), a następnie pierwsze nielicencyjne już pojazdy marki Jelcz PR110M (S-741 – S-743). Natomiast w lipcu 1985 roku do przewoźnika trafiła jedyna partia autobusów marki Ikarus 260 (S-752 – S-756). Z kolei nieco później otrzymano pierwszą z wielu partii pojazdów marki Jelcz M11 (S-757 – S-759). Praktycznie do 1988 roku, do przewoźnika trafiało około 10 nowych autobusów rocznie. Rok 1990 kończył piętnastoletni okres działalności w ramach wałbrzyskiego WPK. Zakupiono wtedy ostatnie 3 szt. pojazdów marki Jelcz M11 (S-787 – S-789) i łącznie z nimi, Świdnicki oddział dysponował wtedy 62 autobusami (do ruchu wysyłano 45), które przewoziły rocznie ok. 18 mln. pasażerów, przejeżdżając 3 mln. km.

 

Przedsiębiorstwo Państwowe MPK w Świdnicy

 

          W 1990 roku nastąpił podział WPK Wałbrzych jako przedsiębiorstwa państwowego. W jego wyniku powstały trzy samodzielne jednostki gospodarcze, tj. dwa zakłady budżetowe – MZK w Wałbrzychu i MZK w Dzierżoniowie oraz Przedsiębiorstwo Państwowe MPK w Świdnicy. W tym czasie obsługiwało ono obszar zamieszkały przez ok. 140 tys. mieszkańców. Zorganizowanych było 25 linii komunikacyjnych o długości 272 km. 17 listopada 1991 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne uruchomiło nową linię nr 15 do miejscowości Łażany przez Żarów. Natomiast niecały rok później zakupiono ostatnie dwie sztuki autobusów marki Jelcz PR110M (790, 791). Były to jedyne zakupy taborowe w ramach przedsiębiorstwa państwowego. Zajezdnia autobusowa przy ul. Inżynierskiej została całkowicie zmodernizowana. Dobudowano stanowiska obsługowo-naprawcze do obsługi autobusów przegubowych wraz z myjnią i własnym ujęciem wody. Wybudowano ekologiczną kotłownię opalaną olejem opalowym, budynek administracyjno-socjalny, szatnie dla kierowców, a także nowoczesną stację diagnostyczną. Utwardzono betonem i asfaltem place postojowe. Pomimo, że ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym zobowiązała gminy do przejęcia transportu zbiorowego jako zadania własnego, komunikacja miejska w Świdnicy działająca na terenie gmin pozostawała w niezmienionej formie przedsiębiorstwa państwowego, aż do końca 1994 roku. Jedynym wyjątkiem była Gmina Świebodzice, która w 1993 roku zdecydowała się usamodzielnić, tworząc tym samym własną komunikację miejską.

 

Komunikacyjny Związek Komunalny w Świdnicy

 

          W 1995 roku w wyniku decyzji Rad Gmin obsługiwanych przez dotychczasowe państwowe przedsiębiorstwo p.n. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne powstał Komunikacyjny Związek Komunalny w Świdnicy. Założycielami Związku były Gmina Miejska Świdnica, Gmina Świdnica, Gmina Jaworzyna Śląska, Gmina Żarów i Gmina Marcinowice. Rozpoczęcie działalności wraz z uzyskaniem osobowości prawnej Związku nastąpiło 12 czerwca 1995 roku z chwilą opublikowania statutu w Dzienniku Urzędowym Województwa Wałbrzyskiego. Przekazanie mienia przedsiębiorstwa państwowego na rzecz Komunikacyjnego Związku Komunalnego nastąpiło protokołem przekazania w dniu 16 października 1995 roku. Związek powołał jednostkę budżetową p.n. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Świdnicy, która realizowała statutowe zadania KZK w zakresie transportu zbiorowego oraz zarządza mieniem Związku. Celem Związku było wspólne zaspokojenie potrzeb gmin w zakresie międzygminnego transportu zbiorowego. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne przejęło również zadania organizacji i realizacji dowozu dzieci i młodzieży do szkół. Bardzo ważnym aspektem uczestnictwa w Związku był fakt, że gminy poprzez udział swoich przedstawicieli w pracach Zarządu i Zgromadzenia Związku, mogły czynnie uczestniczyć w dostosowaniu funkcjonowania przedsiębiorstwa do własnych potrzeb. Działalność jednostki budżetowej pn. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne pełniącej funkcję przewoźnika podmiejskiej i miejskiej komunikacji zbiorowej opierała się na przepisach prawa budżetowego. W 1996 roku, po czterech latach przestoju zakupiono dwa nowe pojazdy marki Otoyol M24 (792 i 793). Były to jak dotąd najmniejsze pojazdy przewoźnika, a ich zakup wymusił znaczny spadek ilości pasażerów. 31 grudnia 1996 roku z Komunikacyjnego Związku Komunalnego wystąpiła Gmina Jaworzyna Śląska. Tym samym zawieszona została linia nr 14, łącząca oba miasta. W 1997 roku zakupiono 4 autobusy marki Jelcz 120M (94 – 97) oraz pierwszy niskopodłogowy autobus Volvo B10BLE (98). W tym samym roku zdecydowano się również zmienić numery taborowe świdnickich autobusów z trzy-cyfrowych na dwu-cyfrowe. Końcówka lat 90. to dalszy spadek ilości pasażerów, korzystających z komunikacji miejskiej. Przewoźnik zmienił politykę zakupową, stawiając na pojazdy o mniejszej ilości miejsc. Tak oto w 1999 roku zakupione zostały autobusy marki Kapena City 7,5 (99 oraz 01 – 05) i nieco dłuższe Neoplany K4010td (06 – 08). Warto również dodać, że model zakupionych Neoplanów powstał specjalnie na zamówienie świdnickiego przewoźnika. Był on wydłużeniem autobusu K4009td. Świdnica była jedynym miastem na świecie posiadającym takie pojazdy. Niewątpliwie najbardziej spektakularnym zakupem MPK, było sprowadzenie w 2001 roku dwóch autobusów marki Solaris Urbino 12 (09 i 10). Jak na tamte czasy autobusy te wyglądały bardzo przyszłościowo w porównaniu do wysłużonego już taboru, który niekiedy pochodził nawet z 1984 roku. 1 stycznia 2002, po 9 latach samodzielności, w skład KZK weszła Gmina Świebodzice (Miasto). Do Świdnicy z powrotem powróciły cztery z sześciu mocno już wysłużonych pojazdów, jakimi były Jelcze M11 oraz dwa nowsze pojazdy zakupione przez miasto Świebodzice. Były to Jelcz L120 (11) i Autosan H6 (15). Jednakże po zaledwie dwóch latach gmina Świebodzice wystąpiła z Komunikacyjnego Związku Komunalnego. Miało to miejsce 31 grudnia 2003r. 

 

MPK Świdnica Sp. z o.o.

 

          Rozszerzenie działalności o zadania wykraczające poza zadania o charakterze użyteczności publicznej skłaniały do utworzenia spółki prawa handlowego. W tym celu Gminy zlikwidowały jednostkę budżetową pn. „Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Świdnicy” oraz utworzyły w dniu 24 marca 2004 roku Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne „Świdnica” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Nowo powstała spółka przejęła cały majątek KZK razem z zatrudnionymi pracownikami. Pierwsze 9 miesięcy działalności spółki od 1 kwietnia do 31 grudnia 2004 roku zdominowały w głównej mierze sprawy organizacyjne związane z utworzeniem i organizacją spółki oraz dostosowanie jej do działalności wolnorynkowej i konkurencyjnej. Mimo natłoku spraw organizacyjnych nie zaniedbano modernizacji infrastruktury i odnowienia taboru. W grudniu 2004 podjęto pierwszą od dłuższego czasu decyzję o zakupie nowego autobusu niskopodłogowego, jakim był Jelcz M121I. Był to prototyp modelu Mastero. Zmieniono barwy autobusów miejskich z biało-czerwonych na żółto-czerwone oraz zamieszczono rozkład jazdy w internecie. 19 września 2005 roku podpisana została umowa pomiędzy Gminą Miasto Świdnica, występującą w imieniu czterech gmin, a MPK Świdnica Sp. z o.o. na świadczenie usług przewozowych w zakresie przewozu osób na liniach komunikacyjnych regularnych na terenie Miasta Świdnica oraz na liniach komunikacyjnych regularnych łączących Świdnicę oraz gminy Świdnica, Żarów i Marcinowice. Międzyczasie trwały dalsze zmiany właścicielskie, związane z likwidacją KZK, która ostatecznie nastąpiła w 02.02.2006 roku z momentem wykreślenia Związku z Rejestru Związków. Właścicielami MPK Świdnica Sp. z o.o. zostali członkowie zlikwidowanego KZK, tj. Gmina Miasto Świdnica, Gmina Świdnica, Gmina Żarów i Gmina Marcinowice, którzy objęli udziały zgodnie z udziałem procentowym w majątku Związku.

          W 2006 roku Spółka w ramach odnowienia taboru zakupiła dwa autobusy niskopodłogowe marki Jelcz M101I Salus (12 i 14). W ramach modernizacji taboru i usprawnienia sprzedaży biletów wprowadzono we wszystkich autobusach kasy fiskalne. Zmodernizowano również stację paliw, dokonując jej pełnej automatyzacji. W 2007 roku MPK wygrało ogłoszony przez Urząd Miasta Świebodzic przetarg na obsługę komunikacji w tym mieście. Świdnickie autobusy po raz kolejny zaczęły obsługiwać to miasto. Jednym z priorytetowych zadań spółki była odnowa mocno wysłużonego taboru. Niestety możliwości finansowe nie pozwalały na zakup odpowiedniej ilości nowych autobusów. Podjęto więc decyzję o zastąpieniu najbardziej wysłużonych pojazdów sprowadzonymi z zagranicy autobusami używanymi młodszych roczników. W 2007 roku zakupiono 7 używanych autobusów w zabudowie marki MAN NL202 (15 – 19, 24 i 25) oraz 3 autobusy przegubowe marki MAN NG272 (21 – 23).  Ponadto kupiono używany autobus turystyczny marki Setra S215HD. Poprzez szybką wymianę wysłużonych pojazdów na autobusy używane młodszych roczników, w 2008 roku Świdnica jako jedna z nielicznych miast w Polsce do realizacji przewozów miejskich wysyłała tylko autobusy niskopodłogowe. W tym samym roku podpisano kolejną umowę z miastem Świdnica, wygrana w ramach przetargu na świadczenie usług przewozowych na liniach komunikacyjnych regularnych na terenie Miasta Świdnica oraz na liniach komunikacyjnych regularnych łączących Świdnicę oraz Gminy Żarów, Świdnica i Marcinowice. W 2009 roku wobec przepowiadanego spowolnienia gospodarczego przewidziano jedynie inwestycje niezbędne dla bieżącego funkcjonowania spółki. Zakupiono 2 nowe autobusy miejskie typu Irisbus Crossway 12LE (34, 35). Z kolei w 2010 roku tabor MPK powiększył się o kolejne autobusy marki Irisbus Crossway 12 LE (40, 41) oraz o 2 używane pojazdy marki Jelcz M101I Salus (38, 39). Unowocześniono również starsze pojazdy, umieszczając w nich monitory LCD i tablice świetlne. W siedzibie MPK rozpoczęto gruntowny remont polegający na przebudowie budynku biurowego, dyspozytorni, działu przewozów i pomieszczenia zaplecza socjalnego, zwiększając tym samym komfort pracy zatrudnionych pracowników. Dążąc do dalszego rozwoju przedsiębiorstwa, w 2012 roku zakupiono 3 autobusy marki Autosan (43-45), eliminując tym samym ostatnie Kapeny City. Odmłodzono również tabor pojazdów przegubowych (46-48). W 2013 roku MPK wystąpiło o pozyskanie środków pieniężnych z RPO na zakup nowych autobusów niskopodłogowych. Po akceptacji wniosku, w 2014 roku unijny projekt pt. : „Poprawa jakości i bezpieczeństwa komunikacji publicznej poprzez zakup przyjaznych dla środowiska autobusów do obsługi linii komunikacyjnych na terenie Miasta Świdnica i Gmin Świdnica i Marcinowice” w postaci 8 nowych Solarisów Urbino 12 (51-55, 57-59), stał się faktem. W 2015 roku na ulice Świdnicy wyjechały kolejne używane autobusy. Były to dwa pojazdy marki MAN Lion’s City (60, 61) i trzy Neoplany N4516 (62-64). Ponadto po raz kolejny świdnickie autobusy wyjechały na ulice Świebodzic w ramach obsługi tamtejszej komunikacji miejskiej. W tym samym roku nastąpiła zmiana osób zarządzających spółką.

          Rok 2016, to niewątpliwy rozwój pozamiejski. Zakupiono 5 używanych pojazdów międzymiastowych w zabudowie Fast Concept Car (30 – 33) oraz Mercedesa Integro (29) na potrzeby realizacji przewozów szkolnych po upadłej spółce PKS Świdnica. Zakupione autobusy znalazły również swoje zastosowanie wśród wszelakich wynajmów okazjonalnych. Na wskutek porozumienia gmin Świdnica i Jaworzyna Śląska, utworzono pierwszą linię komercyjną łączącą Komorów z Milikowicami. Oznaczono ją numerem 302. Z kolei istniejąca siatka połączeń podmiejskich wzbogaciła się o miejscowości Złoty Las i Modliszów. W 2017 roku złożono wniosek o kolejne dofinansowanie do zakupu nowych autobusów z UE pod nazwą „Zakup niskoemisyjnych autobusów do obsługi linii komunikacyjnych na terenie miasta Świdnicy i gmin Świdnica i Marcinowice”. Po pozytywnej weryfikacji, w 2018 roku na ulice Świdnicy wyjechało 9 szt. Solarisów Urbino IV generacji (71 – 79). Były to pierwsze autobusy miejskie wyposażone w klimatyzację obejmującą cały pojazd, niespotykaną dotąd ilością miejsc siedzących dostępnych z niskiej podłogi, gniazda do ładowania USB oraz czytelny system informacji wewnętrznej. Nowością były poręcze pokryte specjalną powłoką antybakteryjną, oraz wewnętrzne biletomaty obsługujące karty płatnicze. Ponadto zakupiono również dwa używane autobusy turystyczne o wyższym standardzie nich dotychczas (21, 22), które mocno zwiększyły komfort podróżnych w przewozach szkolnych, jak również w utworzonej rok wcześniej linii sezonowej nad Morze Bałtyckie. W tym samym roku utworzono również komercyjną linię 31A ze Świdnicy do Wałbrzycha, oraz komercyjną linię nr 330 do Jedliny-Zdrój przez Zagórze Śląskie. Niestety poprzez brak spójności w partycypowaniu w kosztach Gminy Walim z Gminą Świdnica, linia 330 jeszcze w tym samym roku przestała istnieć. Mając na uwadze dalsze inwestycje związane z odmładzaniem taboru autobusowego złożono kolejny wniosek, tym razem do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska o dofinansowanie do zakupu pierwszych w historii miasta autobusów elektrycznych oraz budowy stacji do ich ładowania na terenie zajezdni.

 

MPK Świdnica Sp. z o.o. jako podmiot wewnętrzny

 

          W styczniu 2020 roku Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne „Świdnica” Sp. z o.o. stało się podmiotem wewnętrznym Urzędu Miasta w Świdnicy.  W marcu tego samego roku na wskutek epidemii Covid-19 na świecie, bardzo mocno ograniczono połączenia miejskie i podmiejskie, likwidując tym samym wszystkie linie komercyjne, należące do przewoźnika. Wprowadzono mocno zmodyfikowany wakacyjny rozkład jazdy, eliminując z ruchu wszystkie pojazdy poniżej 12 metrów. Normy sanitarne ściśle określiły ile osób może przebywać jednorazowo w danym autobusie. Zawieszono również wszystkie przewozy szkolne na terenie miasta i gminy. W cieniu pandemii, 10. maja 2020 roku na ulice miasta po raz pierwszy wyjechały autobusy elektryczne marki Volvo 7900 Electric (81, 82). Tym samym Świdnica stała się trzecim miastem na Dolnym Śląsku, która posiada bezemisyjne autobusy elektryczne.